Rouwverwerking na ziekte

Mensen die een dierbare heel plotseling verliezen (bijvoorbeeld door een hartaanval of ongeluk), hebben vaak veel moeite met het feit dat zij nooit afscheid hebben kunnen nemen. Wanneer een van je naasten ongeneeslijk ziek blijkt te zijn, is de tijd om afscheid te nemen er wél. Een heel intense tijd, waarin de nodige tranen vloeien, maar veel mensen gelukkig ook nog samen kunnen lachen en mooie herinneringen ophalen. Dit wil echter niet zeggen, dat iemand die een dierbare verliest na een slopende ziekte het ‘gemakkelijker’ heeft dan iemand die kampt met een onverwachts gemis. 

Rouwverwerking na ziekte gaat vaak in stapjes, waarmee níet gedoeld wordt op de vijf reguliere fases van een rouwproces. Het rouwen zelf begint namelijk vaak al wanneer de diagnose bekend werd, zeker als duidelijk wordt dat genezing er niet (meer) inzit. Op dat moment start het proces van afscheid nemen: afscheid van een toekomst met de geliefde, langzaam maar zeker wennen aan het idee binnenkort verder te moeten zonder die ander. Ook de zieke zelf neemt afscheid: van het leven, maar ook van diegenen van wie hij of zij houdt. Dit is voor alle partijen erg zwaar, nog los van de gezondheidstoestand van de zieke. Emoties kunnen bij tijd en wijle behoorlijk hoog oplopen, waardoor de “vlam in de pan” kan slaan en mensen elkaar kwetsen. Na het overlijden kunnen de nabestaanden zich hierover erg schuldig voelen. Ook blijven sommigen koppig weigeren de waarheid onder ogen te zien, ook al doen ze dit niet bewust. Een goede dag van de zieke wordt dan gezien als een teken dat hij of zij toch minder snel aftakelt dan verwacht. Het principe van de glijdende schaal kan lang worden volgehouden, waardoor het overlijden dan toch nog als een schok komt.

Rouwverwerking na ziekte: eerst opluchting, dan gemis

Een dierbare zien aftakelen is een van de moeilijkste ervaringen in een mensenleven. Het uiteindelijke overlijden van de geliefde wordt dan ook door veel mensen in eerste instantie ervaren als een opluchting, hoewel sommigen zich ook dáár schuldig over kunnen voelen: “Het is net alsof ik blij ben dat hij of zij dood is!” De opluchting betreft echter niet het overlijden zelf, maar het feit dat aan de uitputtingsslag van het sterfbed een einde is gekomen. Na deze eerste opluchting dringt het dan toch door dat niet alleen aan het lijden, maar ook aan het leven van een dierbare een einde is gekomen. Op dat moment begint het rouwproces ten volle.

Meer informatie en tips?

Er zijn ook diverse boeken die kunnen bijdragen: kijk hier

Bekijk boeken >

32 gedachten over “Rouwverwerking na ziekte

      1. jolanda

        Goede avond ik heb mijn moeder verloren door de ziekte kanker t is al bijna 11 jaar terug maar mis haar nog steeds ze was net 50 jaar oud en ik was 29 groetjes jolanda

        1. geertje

          Mijn moeder is 16 jaar geleden overleden.
          Ze was 55 en ik 33 precies een week voor mijn verjaardag stierf zij. Elk jaar weer die dag en zelf daarna jarig zijn. Het word nooit meer als toen ze nog leefde. Toen ze stierf had ik al mijn opas en omas nog. Als laatste stierf mijn vader hierachter aan. Ook niet gek oud. 70 en net als moeder ook kanker. Het is zo raar mijn moeder had elf broers en zussen maar zij ging als eerste. Mijn vader had vijf broers en zussen en ook hij ging als eerste uit het gezin waaruit hij kwam. Mijn vader is een eeneiige tweeling en zijn tweelingbroer heeft het erg moeilijk. Zelf ben ik vaak, nu nog , erg boos en dat word me vaak kwalijk genomen. Ik heb hulpverlening en ook zij vinden dat ik mijn boosheid moet temperen en vinden me ziek. Ik heb altijd al wisselende stemmingen gehad. En nu is dat nog sterker jammergenoeg. Maar ik doe dit niet met opzet. Gelukkig las ik dat boos zijn mag net als verdriet.
          Maar blij zijn mag ook zonder schulgevoel als je je weer eens beter voelt. Ik heb veel gehuild en vaak boos geweest. Soms zijn deze emoties heel pijnlijk vooral als ze sporen nalaten die tijd nodig hebben.
          Mijn vader is nu twee maanden dood. Het lijkt of wil mijn omgeving sneller dan dat ik kan. Maar ik bepaal het tempo anders stoort het de verwerking.
          Ooit zal het een plekje krijgen. Vergeten doe ik ze nooit maar de dag dat de pijn minder word zie ik graag komen.

        2. Manuela

          Ik heb 3 weken geleden mijn moeder ook aan kanker verloren. Ze was 56 net iets ouder dan jouw moeder. Doordat ze jong was toen ze mij kreeg heb ik nog 38 jaar met haar door kunnen brengen. Nu vind ik het moeilijk voor te stellen dat het verdriet een plek zal krijgen.

    1. catharina

      Lieve Ria,
      Heb je een idee hoe we met elkaar in contact kunnen komen?
      Ik woon wel in Belgie.

      Veel groetjes en veel liefs en sterkte
      Catharina

  1. ria

    karine
    je zoekt dus net als ikeen praatpaal
    mijn man stierf in sept vorig jaar, we wisten dat hij ging sterven ,maar toen t gebeurde[te snel, te onverwacht] en nu dringt t soms amper door
    ik doe allerlei klussen en droom soms dat hij weer thuis komt
    tis nog steeds niet te bevatten te jong
    te snel te oneerlijk

  2. catharina

    Ria en Karine,

    Ja idd zou het goed zijn een praat groep te hebben om te kunnen praten en luisteren en elkaar te kunnen ondersteunen. Want het is zo zwaar om dit verdriet te kunnen dragen. Het is vandaag 6 maanden geleden dat mijn man stierf en eigenlijk kan en wil ik het nog altijd niet geloven. Het is zo’n boze droom. En de zin in je bestaan is gewoon weg. Maar ik weet dat ik me toch moet opkrikken en ook weer voor mezelf moet gaan zorgen. En weer eten gaan koken en regelmatiger gaan slapen. Maar als je altijd voor andere gezorgd heb is dit een weg die je moet leren. Voor mensen zonder kinderen moet het nog harder zijn. Ik heb daar wel afleiding door en weet dat ik er voor hen wil zijn.
    Heel, heel veel sterkte
    Ik weet wat jullie voelen

  3. ria

    Catharine
    gecondoleerd
    mijn man stierf9 mnd geleden en wij hadden geen kinderen;dus ik heb geen kinderen aan wie ik aandacht moet/kan schenken[zinloos voelt mijn leven nu
    ik geef mezelf opdrachten , maar vrees dat ik dat niet eindeloos kan volhouden en dan……………….. ik weet t niet
    radeloos ben ik vaak, maar …………………..
    sterkte ria

    1. John

      Catharine en Ria

      Gecondoleerd
      Mijn vrouw stierf in een hospice 6 maanden geleden.
      Na twee jaar strijd tegen K……heeft zij de strijd verloren en moedig alle pijn en verdriet gedragen.
      Nu zit ik met een schuldige gevoelens over heb ik wel genoeg gedaan.
      Soms loop ik doelloos door het huis en weet ik geen raad met mezelf.
      Ook eten is moeilijk en weken komt er niets uit mijn handen en vervuild de boel.’
      Zou best bij haar willen zijn en denk daar vaak aan.
      Gek wordt ik van alle gedachten en huilen.

      Sterkte allen die een verlies hebben te verwerken

      1. Linda

        Zo herkenbaar ik verloor mijn man vorig jaar en heb zoveel verdriet ik kom tot weinig op het moment het zit er gewoon niet in.ik was heel actief daar is weinig van over ik sleep me door elke nieuwe dag heen.Ik heb mijn man verzorgd tot het eind en daarna val je in zo’n groot gat dar is voor veel mensen niet te bevatten en ook ik word gek van alle gedachten en het huilen

    2. catharina

      Lieve Ria, Karine en John,

      Ja, jullie ook allemaal gecondoleerd met het verlies van je geliefde. De waarom vraag en heb ik wel genoeg gedaan en zoveel schuld gevoelens teren me van binnen uit. De vragen die je wil stellen en de geur die je niet kwijt wil en zo’n groot gemis van alle dingen die vroeger zo normaal waren. Mijn Kees heeft heel ons huis verbouwd dus is er geen cm te vinden waar hij niet aan gewerkt heeft. We waren bijna klaar met verbouwen. Hij wilde dat het voor mij in orde was. Zoveel gedaan en er niet meer van kunnen genieten. Maar ik weet dat hij niet wil dat ik er aan kapot ga en toch zonder hem verder moet gaan en verder moet leven. Alleen WAAROM WAAROM. Heel veel sterkte aan degene die door dezelfde donker tunnel gaan en hopen op wat meer licht.

  4. ria

    john
    gecondoleer met je verlies
    ik denk dat ik begrijp wat je schrijft en je wens om niet meer te leven
    oooooooooooooo zo herkenbaar
    ik worstel door de dagen,geef mezelf opdrachten en probeer alle wensen ,die mijn man nog had te vervullen en dan daarna…………………..
    misschien ook voor jou je bent er nog en er is vast nog heel veel te doen teregelen
    elke dag geef ik mezelf ee n opdracht,maar vewacht niet dat ik leven mooi vind
    heel vel sterkte ria

  5. ria

    john
    je reageert niet ,kun je vertellen waarom jij schuldgevoelens hebt
    ik heb t nl ook over alles en nog wat
    weet alles zo te denken ,dat ik de schuldige ben
    maar t helpt je nu niet he, nu is mijn gevoel weer helemaal weg.ik lijk wel een marionet
    sterkte en geef een reactie ajb

  6. Julia

    Lieve Ria, Catherina en John

    Mijn man is vandaag precies 8 weken geleden overleden na een slopende ziekte, inderdaad kanker.
    De eerste weken had ik veel aanloop en allemaal papieren dat van alles en nog wat veranderd moest worden, op mijn naam gezet…
    Maar nu komt er “rust” en het leven gaat weer “gewoon ” verder. Heb al twee verjaardagen “doorstaan” morgen moet ik weer…. Vinden jullie dat ook zo naar om alleen ergens op af te gaan, waar we voorheen samen heen gingen? Ik sta nog maar aan het begin…. maar huil me vaak wel in slaap en morgens vind ik het naarste gedeelte van de dag. liefs, Julia

    1. Manuela

      Dat met die verjaardag herken ik. Ik maakte afgelopen weekend de fout om naar een verjaardag te gaan. Ik wilde sociaal wenselijk gedrag vertonen denk ik. Ik voelde me vreselijk ongelukkig daar en ben na 45 min.weer gegaan. Ik heb me voorgenomen niet meer naar een verjaardag te gaan als het niet goed voelt.

  7. ria

    dag julia
    gecondoleerd en o ik begrijp je zo zo goed, en vind t erg flink dat je wel naar verjaardagen gaat/ging
    mijn liefste man is vandaag 11 maanden geleden overleden en ik ben nog naar geen enkele verjaardag geweest en zie me dat voor lopig[nooit ]meer doen
    dus dapper! en heo t leven moet: ik weet t niet
    ik worstel ermee
    ben druk met werken/tuin en ach huish dingen
    dingen afronden en ik schrijf veel over mijn man
    en ontdek steeds meer hoe geweldig hij was
    sterkte en moed
    liefs ria

  8. ria

    julia gecondoleerd
    en wat enorm moedig om al naar verjaardagen te gaan, mijn man is nu 11 maanden gelden overleden
    en ik heb die moed nog niet gehad en zie t ook niet gebeuren
    inderdaad nu is iedereen er aan gewend , maar jij nog niet en moet je alles alles alleen
    en dat is niet prettig[ zeker niet] en je komt alleen thuis
    sterkte en moed en reageer maar dan mailen we
    groeten ria

  9. Carla

    Lieve allemaal
    Voor mij is het precies één jaar geleden. Mensen denken dat je er nu wel aan gewend zult zijn maar het gemis wordt alleen maar groter. En Catharina , ook mijn man heeft zijn ziel en zaligheid in ons huis gelegd. Moeilijk hoor. Al die herinneringen. Ik denk er dan ook over om te verhuizen. We moeten door met zijn allen, al was het maar voor onze geliefden. Hopelijk vinden we in de toekomst weer een beetje geluk. Veel liefs voor jullie allemaal

  10. ria

    da, g carla
    nog gecondoleerd,want 1 jaar wat is nu 1 jaar
    bij mij is t 11 maanden en tis als de dag van gisteren, elke seconde mis je je liefste
    en zou je nog zo graag even iets tegen hem zeggen
    iets vragen
    de eenzaamheid de stilte ,t gemis is niks kleiner
    je over weegt verhuizen[ een vlucht????///] ik had altijd gezegd dat ik dat zou doen, t tegendeel is nu de waarheid
    in ons huis ons dus voel ik me veilig en zie ik hem zo voor me
    ik koester alles wat hij daar deed en probeer er goed mee om te gaan
    en ach iedereen in mijn omgeving pakt t leven weer op ; dat moet ook [ik weet t] maar ik wil niet verder ik handel als een pop
    sterkte veel liefs ria

  11. Julia

    Lieve allemaal

    Ja de glans is er voorgoed van af. Ik probeer wel onder de mensen te gaan, maar je wordt morgens alleen wakker. Eet mijn ontbijt voor de tv morgens, kan ik meteen het nieuws kijken en avonds eet ik mijn warme prak ook voor de tv. Kinderen zijn wel behulpzaam af en toe, maar hebben het druk en gaan met vakantie’s weer…..hebben hun eigen leven….. En ik zit hier alleen in mijn huisje. Ben blij dat er TV, computer, watts app is. Waar ik ook erg tegen op zie is de komende herfst en winter…. vroeg donker en laat weer licht. Ik weet dat is voor iedereen, maar mensen zoals wij die net hun maatje missen, wij waren 44 jaar getrouwd, triest!
    Liefs Julia

  12. ria

    lieve julia
    helemaal eens
    eten ontbijt linch
    warme prak allemaal voor de tv, gedachtenloos prop ik iets naar binnen
    ik vond de herfst/winter vorig jaar juist heerlijk; ik sloot, sluit me af
    gordijnen dicht en niks wereld
    na denken trug denken
    maar t doet zo zeer
    en ja vaknties
    ach ik herinner me dei van ons en had zo graag nog meer genoten samen
    we kenden elkaar sinds 1971 dus ach ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
    hoe wreed wreed is die ziekte
    sterkte julia
    liefs ria

  13. Julia

    Lieve Ria

    Zeker wreed, ja jullie waren dus ook al zolang bij elkaar, ik kende mijn man sinds 1970, dus precies hetzelfde eigenlijk.
    Buiten de emotionele kant, is er ook nog een praktische kant…. (minder belangrijk natuurlijk…) maar bv nu doet de afwasmachine het niet, staat water in, en vorige week was er wat met de auto. Mijn man had wat dat betreft ook wel “klussen verstand” zeg maar….
    Maar het alleen zijn, het missen van je maatje, niet meer samen kunnen praten over vroeger en nu, geen plannen meer kunnen maken samen…., nou ja je weet er ook alles van….

    Om de energie weer te krijgen, iets leuks op te pakken…….en wat is leuk?? Het is allemaal anders….
    Liefs Julia

  14. ria

    lieve julia
    alles iz herkenbaar wat je schrijft en zo t zelfde
    tis niet meer mooi en je maatje je metgezel je alles is er niet meer
    ik probeer zoveel mogelijk bezig te zijn
    maar o zo wanhopig soms
    je mag me prive mailen
    ebecx@hotmail.com

  15. Conny

    Mijn man is 5 weken geleden overleden. Ook na een moedige strijd tegen kanker. We hebben gelukkig afscheid kunnen nemen, maar ik snap mezelf niet. Wij waren 25 jaar gelukkig gehuwd. Hij was alles voor mij. Ik heb soms het gevoel dat het niet doordringt. Ik ben vandaag terug beginnen werken, mijn leven draait (meestal) gewoon door. Ik had verwacht dat ik volledig zou crashen na zijn overlijden. Maar ik schrik van mezelf dat ik het allemaal zo goed en sterk doe. Ben bang dat de klop nog moet komen en kan ik mezelf daar tegen beschermen of voorbereiden? Ik heb gelukkig nog 2 kinderen thuis van 20 en 22 jaar.

    1. Julia

      Beste Conny

      5 weken….., ik had eerst hetzelfde wat als jij…. het ging allemaal wel, maar na 3 maanden ging het echt binnenkomen, toen eerst een slechte week gehad en dan gaat het wel weer wat, maar nu is het volgende week 5 maanden en afgelopen week een paniekaanval zomaar uit het niet in de auto. En ook op bed lig ik niet meer zo rustig , als ik wakker ben…
      Jij hebt nog kinderen thuis, dat scheelt waarschijnlijk wel een stuk, die van ons zij al lang uitgevlogen en de ene woont in het westen en zie ik ook bijna nooit…… druk, druk, druk…
      Hoor van veel mensen die iemand verloren hebben , dat het eerste jaar moeilijk is maar het tweede nog moeilijker….
      Hoop nog weer eens wat van je te horen.
      Groeten Julia

  16. Henk

    Hallo lezers,

    Ik ben sinds eind september weduwnaar.
    Ik heb het heel erg moeilijk dat mijn vrouw er niet meer is, kom alleen thuis geen luisterend oor meer over wat ik gedaan en beleefd hebt. Ben 68 en was 46 jaar getrouwd. Nu alles alleen moet veel leren wassen strijken kasten in ruimen eten koken en boodschapen halen. Ik vergeet zo dingen te halen zij deed het allemaal. Ik was verwent (zeg ik zelf) heb veel verdriet als er over gesproken wordt. De mensen bedoelen het goed altijd dezelfde vraag “hoe gaat het nu” het antwoord geven zij ook al ” leeg zeker, kil hè, het is triest, red je het wel alleen ” nu sterkte tot ziens”. Daar kan ik helemaal tegen en barst in tranen uit ook op straat.

    1. ria

      dag henk
      gecondoleerd met je verlies
      dit is zo erg he,ik ben 1jraar langer weduwe
      die huish dingen leer je wel,maar t nooit meer samen zijn das moeilijker

      de leegte en stilte. t niet meer kunnen praten das erg
      of t went?????/ je weet t op een gegeven moment maar bevatten
      das zo zwaar
      sterkte ria

  17. Marjel

    Het eerste jaar beleef je in een roes… Misschien het tweede en derde jaar ook? Ik weet het niet. Ik weet enkel dat het steeds meer verdriet doet. Het went nooit, het wordt nooit beter.
    Ik ben mijn beide ouders verloren in 3 jaar tijd. Allebei kanker. Allebei lang ziek geweest en afgezien. Daar sta je dan, amper 30 jaar en geen ouders meer. Het heeft mijn levensvreugde en optimisme een hele grote opdoffer gegeven. Mijn jonge gezinnetje is hier vaak de dupe van en dat geeft me ook verdriet. Ik mis mijn ouders. Hun gesprekken, goede raad, humor, advies,… zoveel.
    Heb nu het boek ‘ze zeggen dat het overgaat’ besteld. Hopelijk kan ik hier wat van opsteken.

    1. Pim

      Dag Marjel,

      Herkenbaar. Binnen 3 jaar beide ouders verloren. Net als ik. Ben alleen veel ouder dan jij. En al zo jong allebei je ouders moeten missen valt niet mee.
      En dat je soms onredelijk bent is ook logisch. Zolang je het af en toe maar uitlegt, zodat men snapt waarom je je zo gedraagt. Je bent nou eenmaal een mens…

    2. Manuela

      Ik heb geen contact meer met mijn vader en dat zal ook niet meer komen. Nu mijn moeder overleden is ben ik ook zonder ouders en dat met 38. Daarnaast alleenstaande ouder. Mis erg het contact met mijn moeder en voel me nu een soort wees.

  18. Pim

    Ik verloor mijn vader bijna 3 jaar geleden. Mijn moeder overleed een kleine 3 maanden geleden. Ik droeg de zorg voor haar. En aangezien ik er overal alleen voorsta was het wegvallen van de zorg een last die wegviel. Haar lijden en haar wens dood te willen is een enorme troost voor haar overgaan. Ik was bij haar die laatste dagen. Haar gezien gesproken geknuffeld. Haar voorgelezen. Haar gezegd dat ze kon gaan. Het is zo hartverscheurend. Dat is nietctw omschrijven. Maar de enotionele pijn begint nu lichamelijk klachten te veroorzaken. Gewrichtspijnen, buikpijn, uitputting. Herkent iemand dit?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *